Antik İzler Rotası · 1. durak
Adı minaresinden geliyor — ama o minare ilk minare değil. İlki ahşaptı; bir deprem ve bir yangın onu götürdü.
Sultan II. Gıyasettin Keyhüsrev döneminde, Necmettin Ferruh Bey tarafından 1237-1247 yılları arasında yaptırılmıştır.4 Selçuklulardan günümüze kalan önemli eserlerden biridir.1
Cami sade yapısıyla dikkat çeker. Asıl gösterişli olan minaresidir — ve o minare sonradan yapılmıştır.
Gövdeyi dönerek dolanan yivler.
Minarenin taş gövdesindeki oluklar düz yukarı çıkmaz; burgu gibi döner. Ad buradan gelir.5
Ama bu minare caminin ilk minaresi değildir. Yapının ahşap olan ilk minaresi 1590 depreminde ve 1602 yangınında harap olmuştur. Daha sonra — 1730'daki büyük yangının ardından — taş yapısına uygun olarak, dönerek dolanan yivlerin oluşturduğu burmalı/yivli taş minare inşa edilmiştir.5
Yani caminin adı, kendisinden yaklaşık beş yüz yıl sonra yapılmış bir parçadan geliyor. Ahşap minare yanmasaydı bu cami başka bir adla anılıyor olabilirdi.
Necmettin Ferruh Bey camiyi yaptırır.4
Deprem. Ahşap minare harap olur.5
Yangın. Ahşap minarenin sonu.5
Büyük yangının ardından burmalı taş minare inşa edilir.5
Uzun süre terk edilip harap olan cami, Ziraat Bankası'nın tarım aletleri ambarı olarak kullanılır.3
Esaslı surette tamir edilir, minaresi tamamlanır, ihya edilerek ibadete açılır.3
Kubbeleri bakırla kaplanır.3
Bir deprem, üç yangın, bir terk ediliş ve bir ambar dönemi. Bu yapı ayakta kalmayı başardı ama üzerindeki her katman bir felaketin izini taşıyor.
Cumudar Türbesi, camiye bitişik olduğu için “Burmalı Minare Camii Türbesi” olarak da bilinir. Yapı kare kaide üzerine sekizgen planlıdır; içten kubbe, dıştan konik külahla örtülüdür.2
Kümbet aslen Ferruh Bey ve oğluna aittir. Ama bugünkü adını onlardan almaz: İlhanlılar döneminde Şehzade Cumudar'ın mumyasının burada tutulması sebebiyle bu isimle anılır.2
O mumya artık burada değil. Şehzade Cumudar bugün Amasya Müzesi'nin mumyalar salonundaki sekiz mumyadan biridir.6 Türbe, adını hâlâ orada olmayan birinden alıyor.
Minarenin dibine git ve bir yivi seç. Gözünle yukarı doğru takip et: düz çıkmıyor, gövdenin etrafında dönüyor. Bütün mesele bu; caminin adı bu hareketten geliyor.5
Sonra taşa bak. Bu minare 1730'dan sonra yapıldı; caminin gövdesi ise 1237-1247'den.4, 5 Aradaki beş yüz yıl, taşın rengi ve işçiliğinde okunabilir mi?
En son kuzeydoğu köşesine dolaş: orada, camiye bitişik sekizgen bir türbe var.2 İçinde bir zamanlar bir şehzadenin mumyası duruyordu.
Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.
