Adım Adım Amasya

Şehzadeler Rotası · 10. durak

Madenüs Köprüsü

Rotanın ilk durağının tam karşısında. Kökü Roma'daki bir şehir kapısına uzanıyor — ama bugün gördüğün köprü 2010 yapımı.

Roma kökenli Yeşilırmak 2010 betonarme
Madenüs (Maydanoz) Köprüsü, 1955
Madenüs Köprüsü, 1955 — yıkılmadan önceki ahşap hâli. Sıtkı Karadağ arşivi.

Kaynaklarda ve halk ağzında

Mağdinus · Magdenos · Madenüs → “Maydanoz”

Halk, telaffuzu zor bir adı kendi diline çevirmiş.1 Bugün Amasya'da bu köprüyü Maydanoz Köprüsü diye bilen çoktur.

📜 Belgeler ne diyor?

Köprü, Sultan II. Bayezid Külliyesi'nin önünde, medrese hizasında yer alır. Kaynaklarda “Mağdinus”, “Magdenos” veya halk ağzında “Maydanoz” Köprüsü olarak geçer.1

Köprünün, Roma döneminde surlarla çevrili kentin dışa açılan kapılarından biri olan Meydan Kapısı ile bağlantılı olduğu ve ticari aksın bir parçasını oluşturduğu düşünülmektedir.2

Neden hep yeniden yapıldı? Tarihsel süreçte genellikle ahşap olarak inşa edilen köprü, Yeşilırmak'ın taşkınlarına karşı en savunmasız yapılardan biri olmuştur.1 Bu durak, bir köprünün hikâyesi olduğu kadar bir ırmakla mücadelenin de hikâyesidir.

👁️ Tanıklar ne gördü?

1645 · Evliya Çelebi. Evliya, ırmak kenarındaki aşağı kalenin kapılarını sayarken tanıdık bir ad kullanır: Maydanoz Kapısı ise Bayezîd Han Köprüsü'nün yoludur. Bu yoldan Merzifon, Gelgiras, Ladik Varay yönüne gidilir. Demek ki “Maydanoz” adı 1645'te de kullanılıyordu.3

Evliya'nın “Bayezîd Han Köprüsü” dediği köprünün bugünkü Madenüs Köprüsü olup olmadığını kaynaklar açıkça söylemiyor. Albert Gabriel'in 1928 tarihli şehir planının listesinde, ahşap “Maydanoz (Madenüz) köprüsü”nün yanında, temelleri ırmak suları altında kalmış yıkık bir “Sultan köprüsü” de ayrıca yer alır. Evliya ise Meydan Kapısı'nın, Gök Medrese'ye geçilen Büyük Tahta Köprü'ye baktığını yazar.3 Soru açık; bu sayfa cevabı uydurmuyor.

Aynı geçit, üç köprü

Yer değişmedi; köprü üç kez değişti.4

Oradayken şunlara bak

Künye

Kökeni
Roma dönemi Meydan Kapısı ile bağlantılı2
Adları
Mağdinus · Magdenos · Madenüs · halk ağzında “Maydanoz”1
Konumu
II. Bayezid Külliyesi'nin önünde, medrese hizasında1
Bugünkü köprü
2010 betonarme4
Önceki
1968'e kadar ahşap; sonra beton ayaklı demir yaya köprüsü4
Konum
40.651408, 35.826138 — OpenStreetMap'ten doğrulandı
Kitapta
Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 60

📍 Haritada aç 🚶 Google ile yol tarifi 🚶 Yandex ile yol tarifi

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

  1. Gediz Urak, Amasya'nın Türk Devri Şehir Dokusu ve Yapılarının Analiz ve Değerlendirilmesi (Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 1994), 504.
  2. Kani Kuzucular, Amasya Kenti'nin Fiziksel Yapısının Tarihsel Gelişimi (İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 1994), 30.
  3. Ali Tuzcu, Seyahatnâmelerde Amasya (Amasya: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2007), 67, 355. — Evliya Çelebi'nin aşağı kalenin kapılarını anlattığı bölüm (67); Albert Gabriel'in 1928 tarihli şehir planına ait eser ve köprüler listesi (355).
  4. Amasya Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Alan Yönetim Planı ve UNESCO Dünya Mirası Başvuru Dosyası (Amasya: Amasya Belediyesi, 2022), 62.
  5. “Amasya”, Türkiye İl İl: Dünü, Bugünü, Yarını — Yurt Ansiklopedisi, C. 1 (İstanbul: Anadolu Yayıncılık, 1982), 411. — “Amasya'da Su Taşkınları”: “1968'de Yeşilırmak kabarmış, kentte büyük zarara yol açmıştır. Bu arada Maydanoz Köprüsü de yıkılmıştır.”

Rotada devam et

Şehzadeler Rotası · 10. durak / 14

Su ve Şifa · 9. durak / 11