Adım Adım Amasya

Şehzadeler Rotası · 5. durak

Mehmet Paşa Camii

Şehzade Ahmed'i yetiştiren adamın camisi. Kapısı bugün müzede sergileniyor — çünkü ahşap oymacılığının en güzel örneklerinden biri.

1486 Ters T planlı Yeşilırmak kenarı
Mehmet Paşa Camii, 1905
Mehmet Paşa Camii, 1905. Sıtkı Karadağ arşivi.

İki sanat eseri, iki ayrı yerde

Bu caminin en değerli iki parçası bugün aynı çatı altında değil.

🚪 Ahşap kapı

Ağaç oymacılığının en güzel örneklerinden biri olan caminin kapısı, bugün Amasya Müzesi'nde sergilenmektedir.1

Yani camiye girerken geçtiğin kapı, onun özgün kapısı değil.

🪨 Mermer minber

Kıvrak dal ve yaprak motifleriyle süslenmiş mermer minber, Türk mermer işçiliğinin nadir örneklerinden biridir ve yerinde durmaktadır.1

İçeri girdiğinde ona bak — bu rotada eşi yok.

📜 Belgeler ne diyor?

Cami, Yeşilırmak'ın kenarında, Amasya Bimarhanesi'ne yakın bir konumdadır. Bulunduğu mahalle kaynaklarda Pirinççi Mahallesi ya da kendi adını verdiği Mehmed Paşa Mahallesi olarak geçer.2

1486 yılında, II. Bayezid'in oğlu Şehzade Ahmed'in lalası Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yapı ters T planlıdır. Asıl ibadet mekânı kare biçimlidir; yüksek tavanı sekizgen kasnaklı bir kubbeyle örtülüdür.1

Kuzey cephesinde yedi adet sekizgen sütunun altı bölüme ayırdığı bir son cemaat yeri bulunur; her bölümün üzeri kubbeyle kapatılmıştır. Sütunlar birbirlerine kırmızı-beyaz renkte işlenmiş mermer kemerlerle bağlıdır. Camiye, soldan üçüncü bölümdeki yapım kitabeli yay kemerli kapıdan girilir; giriş derin bir niş şeklindedir.1

Bir külliyeden geriye kalanlar. İnşa edildiği dönemde yapı; cami, medrese, imaret, türbe, tabhane, zaviye, çeşme ve hazireden oluşan geniş bir külliyeydi. Bugün yalnızca cami, camiye bitişik tabhane odaları ve türbe ayakta kalabilmiştir.3

Külliyeden geriye ne kaldı?

Üstü çizili olanlar bugün yok.3

Cami Tabhane odaları Türbe Medrese İmaret Zaviye Çeşme Hazire

Neden? Yapı tarihsel süreçte çeşitli tahribat ve onarımlar geçirdi. 1821 (H. 1236) ve 1863–1864 (H. 1280) yıllarında Beyzâde Mehmed Bey tarafından onarıldığı kitabelerinde kayıtlıdır. 1939 depreminde harabe hâline gelen yapı, sonraki yıllarda restore edilerek bugünkü durumuna kavuşturulmuştur.4

Oradayken şunlara bak

Künye

Yapım
14861
Yaptıran
Mehmet Paşa — Şehzade Ahmed'in lalası1
Plan
Ters T; kare harim, sekizgen kasnaklı kubbe1
Son cemaat yeri
Yedi sekizgen sütun, altı kubbeli bölüm1
Türbede
Genel kanaate göre Hızır Paşa (bâninin babası)3
Onarımlar
1821 · 1863–64 (Beyzâde Mehmed Bey) · 1939 depreminden sonra4
Konum
40.654633, 35.835708 — OpenStreetMap'ten doğrulandı
Kitapta
Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 39

📍 Haritada aç

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

  1. Kültür Portalı, “Mehmet Paşa Cami” (Erişim 12 Nisan 2026).
  2. Tolga Aydın, Amasya Tekkeleri (Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019), 131.
  3. Mustafa Aydın, Samsun ve Amasya'da Bulunan Selçuklu ve Osmanlı Dönemine Ait Bazı Camilerin Ahşap Kapılarının Malzeme ve Yapım Tekniği Bakımından İncelenmesi (Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023), 20-21.
  4. Ersel Oltulu, Amasya'nın Anıtsal Eserleri ve Hızır Paşa Külliyesi Restitüsyon ve Koruma Önerisi (İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2006), 49.