Şehzadeler Rotası · 4. durak

Kilari Selim Ağa Camii

Taşhan ile Bedesten arasında, çarşının tam ortasında. Kitabesi bir adı söylüyor, halk başka bir adı kullanıyor.

889 H / 1484 Dere Mahallesi Çarşı içinde

Kilari Camii, 1937. *Hüseyin Menç arşivi.*

Bir caminin iki adı

Kaynaklar yapıyı “Kilari Süleyman Ağa Camisi” diye adlandırıyor, ama bânisini “Kilari Selim Ağa” olarak kaydediyor. İkisi de aynı belgelerde, yan yana.^1, 2

Yapının adı

Kilari Süleyman Ağa Camisi

Alan Yönetim Planı ve Oltulu'nun çalışması yapıyı bu adla başlıklandırıyor.^1, 2

Bânisinin adı

Kilari Selim Ağa

Aynı kaynaklar “yaptıran” satırına bu adı yazıyor.^1, 2 Kitap da bu adı kullanıyor.³

Tarihte de küçük bir ayrılık var. Kaynakların bir kısmı 889 H / 1484², bir kısmı 1485 diyor.⁴ Bu sayfada kitabeye en yakın kayıt olan 889 H / 1484 esas alındı; ayrılık gizlenmedi.

📜 Belgeler ne diyor?

Cami, Taş Han ile Bedesten arasında yaptırılmıştır. Kuzeyinde Bedesten ve Mustafa Kemal Paşa Caddesi, güneyinde Taşhan ve Arasta Sokağı bulunur.¹

İnşasında kesme taş ve tuğla kullanılmıştır.³ Oltulu'ya göre tüm cepheler ve minare kesme taştandır.² Harim kare planlı ve tek kubbelidir; kubbeyi sekizgen bir kasnak taşır.³ Kubbelerin ve damın üzeri kurşun kaplıdır.¹

Son cemaat yeri iki bölümlüdür: yuvarlak üç sütunu sivri kemerler bağlar, üzeri iki kubbeyle örtülüdür. Sağ bölümde, üzerinde yapım kitabesinin yer aldığı küçük yay kemerli kapı vardır; sol bölüm ibadete ayrılmıştır.³ Batı cephedeki minare tek şerefelidir.³

Kitabe yerinde. Giriş kapısının üzerinde özgün kitabe bulunmaktadır.¹ Minareye çıkış kapısı ise harimin içindedir.²

Oradayken şunlara bak

Kapı üzerindeki kitabeye. Özgündür¹ — yapının kendi beyanı orada.
Son cemaat yerinin iki bölümüne. Biri kapıya, biri ibadete ayrılmış.³ Üç yuvarlak sütun ve onları bağlayan sivri kemerleri say.
Kubbenin kasnağına. Sekizgen.³ Rotadaki Büyük Ağa Medresesi de sekizgen — aynı yıllarda, aynı şehirde.
Çevreye. Kuzeyde Bedesten, güneyde Taşhan.¹ Bu cami bir ibadet yapısı olduğu kadar çarşının bir parçası.

Künye

Yapım: 889 H / 1484² — bazı kaynaklar 1485⁴
Yaptıran: Kilari Selim Ağa^1, 2, 3
Kaynaklardaki adı: Kilari Süleyman Ağa Camisi^1, 2
Plan: Kare harim, tek kubbe, sekizgen kasnak; iki bölümlü son cemaat yeri^1, 3
Malzeme: Kesme taş ve tuğla; kubbe ve dam kurşun kaplı^1, 3
Konum: 40.650804, 35.831963 — OpenStreetMap'ten doğrulandı
Kitapta: Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 39

📍 Haritada aç

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

Amasya Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Alan Yönetim Planı ve UNESCO Dünya Mirası Başvuru Dosyası (Amasya: Amasya Belediyesi, 2022), 83. — “2.3.2.9. Bağlantı Noktası 9”: “Kilari Süleyman Ağa Cami… 1484 yılında Kilari Selim Ağa tarafından yaptırılmıştır.”
Ersel Oltulu, Amasya'nın Anıtsal Eserleri ve Hızır Paşa Külliyesi Restitüsyon ve Koruma Önerisi (İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2006), 40. — Künye fişi: “Adı: Kilari Süleyman Ağa Camisi… Yaptıran: Kilari Selim Ağa… Yapılış Tarihi: 889 H / 1484”.
Kültür Portalı, “Kilari Selim Ağa Camii” (Erişim 7 Temmuz 2025).
Ahmet Caner Çatal, 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Amasya Şehri'nin Demografik Yapısı ve İskân Siyaseti (Niğde: Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2009), 13. — Amasya camilerinin yapım tarihleri çizelgesi: “Kilari Selim Ağa Camii 1485”.