Adım Adım Amasya

“Benim memleketim Amasya, içinden İris Irmağı'nın aktığı geniş ve derin bir vadide kurulmuştur.”

Strabon · Amasyalı coğrafyacı

Zamanda yolculuk

Kaydır ya da sürükle

“Benim memleketim Amasya, içinden İris Irmağı'nın aktığı geniş ve derin bir vadide kurulmuştur.”
Strabon, Amasyalı coğrafyacı · devamı ve kaynağı

Adım Adım
Amasya

Harşena'nın eteğinde, Yeşilırmak'ın iki yakasında kurulmuş bir şehri sokak sokak gezdiren rehber. 55 eser, dört rota, gerçek harita — ve altı oyun.

M.Ö. 301

Kayadan koparılan mezarlar

Büyük İskender'in ölümünden sonra Anadolu'da oluşan idari boşlukta güçlenen Pontus Devleti, M.Ö. 301'de Mithradates Ktistes zamanında Amaseia'yı başkent yaptı. Bu dönemde kent surlarla çevrildi ve Harşena'nın dik kayalarına Kralkaya Mezarları yapıldı.

Bunlar kayaya oyulmuş basit nişler değildir. Devasa bir kemerin altında, çevrelerinde açılan koridorlarla dağdan koparılmış, serbest duran anıtsal kütlelerdir — bazılarının çevresinde dolaşılabilir. Önlerinde kayaya oyulmuş geniş bir teras ve ona çıkan basamaklı bir yol vardır. Hangi mezarın hangi krala ait olduğu ise kesin olarak bilinmiyor; kitap en büyük cepheli mezarı I. Mithradates'e verir, ama literatürde bu tartışmalıdır (bkz. Kralkaya durağı).

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 11 · dipnot 72, 74 — biçim: Alan Yönetim Planı (UNESCO Başvuru Dosyası) ve arşiv fotoğrafları

M.Ö. 66

Roma'nın metropolisi

Uzun süren Pontus–Roma savaşları sonunda şehir M.Ö. 66'da Roma'nın eline geçti ve surları büyük oranda tahrip edildi. Ama Roma döneminde "Metropolis" unvanını alarak eyalet merkezi statüsüne kavuştu.

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 13 · dipnot 79, 80

4 Nisan 1075

Türk yurdu olması

Malazgirt'ten sonra Danişmend Gazi, Anadolu'da kurulan ilk Türkmen beyliklerinden birinin temellerini attı. Tuncer Baykara'ya göre şehir, sonradan kutlanan fetih gününe bakılırsa 4 Nisan 1075'te, İltekin Gazi eliyle Türk yurdu oldu.

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 16 · dipnot 90, 91

1143 – 1174

Selçuklu surları

Yaklaşık bir asırlık Danişmend egemenliğinin ardından kent, 1143'te Sultan I. Mesud ve 1174'te Sultan II. Kılıçarslan dönemlerinde Anadolu Selçuklu Devleti'nin kesin hâkimiyetine girdi. Alâaddin Keykubad döneminde şehir surlar ve kalelerle donatıldı.

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 18 · dipnot 101–103

14. yüzyıl sonu

Şehzadeler şehri

Kadı Burhaneddin'in baskıları karşısında zor durumda kalan Amasya Emiri Ahmed Bey Osmanlılardan yardım istedi; otuz bin kişilik kuvvetle gelen Şehzade Çelebi Mehmet şehri ele geçirdi ve Osmanlı dönemi başladı. Şehzadeler burada sancakbeyliği yaparak devlet idaresini öğrendi.

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 21 · dipnot 122

12 Haziran 1919

"Bütün Amasya emrinizdedir"

Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra Havza üzerinden 12 Haziran 1919'da Amasya'ya geldi. Karşılamada Amasya Müftüsü Hacı Tevfik Efendi'nin sözleri, Anadolu halkının Millî Mücadele'ye vereceği desteğin en açık göstergelerinden biri oldu: "Paşam! Bütün Amasya emrinizdedir… Gazanız mübarek olsun!"

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 25 · dipnot 152, 153

Nereden başlamalı?

Şehir, dört tematik rotaya ayrıldı. Her rota bir hikâyenin peşinden gidiyor. Dört rotanın da bütün durak sayfaları hazır. 46 durak, 37 ayrı sayfa: bazı eserler iki rotada birden geçiyor.

🗺️ Hepsini haritada gör 🧭 Dört rota tek sayfada 📍 Bütün duraklar (55) 📜 Amasya Pasaportu 📌 Amasya'dayım: en yakın durak

Şehirdeyseniz: durağın önüne geldiğinizde pasaportunuza mühür basılır, bir rotayı bitirince berâtınız açılır.

Oynayarak öğren

Sorular uydurma değil: bütün tarihler ve kitabeler bu sitedeki kaynaklı sayfalardan geliyor.

Şehrin hikâyeleri

Rotaların dışında kalan, ama Amasya'yı anlamak için gereken hikâyeler.