Yalıboyu Rotası · 6. durak
Yalıboyu evlerinin en iyi durumda ulaşanı. Ve ırmağa bakan kemerli alt katında, artık başka hiçbir yerde olmayan bir şey duruyor.
Hatuniye Mahallesi'nde yer alan bu yapı, Yalıboyu evleri içerisinde sivil mimari unsurlarını koruyarak günümüze en iyi durumda ulaşmış konaklardan biridir.2
Ziya Paşa'nın mutasarrıflığı döneminde, defterdar Hasan Talat Efendi tarafından yaptırılmıştır. 1985'te kamulaştırılarak restore edilmiş ve günümüzde müze işleviyle kullanılmaktadır.3
Konağın Yeşilırmak boyunca uzanan kemerli bölümü, Yalıboyu mimarisine özgü “kayıkhane” kültürünün günümüze ulaşmış tek örneğidir.
Kaynak bunu böyle kaydediyor.1
Kayıkhane, adından anlaşılacağı gibi kayığın barındığı yerdir. Yani bu konağın alt katı bir depo ya da ahır değil, doğrudan suya açılan bir bölümdü.
Bu, Yalıboyu'nun ne demek olduğunu tek başına anlatır: bu evler ırmağın kıyısında değil, ırmakla birlikte kurulmuştu. Su bir manzara değil, bir kapıydı. Bugün o kapılardan yalnızca biri ayakta.1
Ahşap bir yapının bu kadar sağlam kalması kendiliğinden olmadı. Konak şunlara rağmen ayakta:2
Bu ikisi Amasya'nın 20. yüzyıldaki iki büyük kırılmasıdır. Bu rotadaki pek çok yapı onlardan sonra onarım gördü ya da yeniden yapıldı — Saat Kulesi gibi. Hazeranlar ise özgün hâliyle geldi.
Konağa ırmak tarafından bakın — karşı kıyıdan ya da Alçak Köprü'den. Üst katın ahşap çıkmasının altındaki kemerli bölümü arayın.1
O kemerler süs değil. Kayıkhanedir — kayığın girdiği yer. Ve kaynağa göre Yalıboyu'nda bu kültürün ayakta kalan tek örneğidir.1 Yani Amasya'da ırmağa açılan bir kapıyı görmek istiyorsanız, bakabileceğiniz tek yer burası.
İçeri girin: bugün müze olarak kullanılıyor.3 Odaların düzenine bakarken şunu düşünün — bu ev bir defterdarın eviydi, yani devletin maliyesini tutan adamın.
Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.
