Adım Adım Amasya

Su ve Şifa Rotası · 5. durak

Alçak Köprü

Bu köprü alçak yapılmadı. Irmak yükseldi. Adı, kendisine değil nehrin yatağına dair bir bilgi taşıyor.

Roma kökenli Ayakları kâgir, üstü ahşap Kızlar Sarayı hizası
Taş ayaklar üzerinde ahşap korkuluklu Alçak Köprü; arkada yalıboyu evleri, üstte kaya yüzünde kale duvarları ve kral kaya mezarları
Alçak Köprü. Kâgir ayaklar, ahşap üst yapı — kitabın tarifi tam olarak budur.1 Arkada yalıboyu evleri; yukarıda kayaya oyulmuş kral kaya mezarları ve kale duvarları. Kitap köprünün Kızlar Sarayı hizasında olduğunu söyler2 — kare bunu gösteriyor. Şehbal dergisinden; Hüseyin Menç Arşivi.

📜 Belgeler ne diyor?

Amasya Kalesi'nden karşı mahallelere geçişi sağlamak amacıyla Yeşilırmak üzerine, şehir merkezinde inşa edilmiştir. Kızlar Sarayı hizasındadır.2 Ayakları kârgir, üstü ahşaptır.1

Yolculuğu Roma dönemindeki özgün haliyle başlar; 19. yüzyılda büyük değişimler geçirir.3, 4

Adı nereden geliyor?

Nehir yatağı zamanla yükseldi.
Köprünün kemerleri su seviyesinin altında kaldı.

Halk arasında bu yüzden “Alçak Köprü” denildi.3

Yani ad, köprünün yapımına değil ırmağın davranışına dair bir kayıttır: Yeşilırmak yüzyıllar boyunca taşıdığı alüvyonu bu noktada biriktirmiş ve kendi yatağını yükseltmiştir. Köprü aynı yerde durdu; su ona yaklaştı.

Bu köprü kaç kez yıkıldı?

Dikkat: Ziya Paşa bu rotanın ve şehrin birçok yerinde karşınıza çıkıyor. Aynı yıllarda (1864) Hükümet Konağı'nı, belediye dairesini, hapishaneyi, telgrafhaneyi ve saat kulesini yaptıran, Yeşilırmak kenarını taş duvarlarla ördürüp modern bir mesire alanına çeviren de odur.5 Aynı Ziya Paşa 1865'te Alaman Çiftliği'nin ipek fabrikasını da denetlemiştir.

Suya bak, kemeri ara

Bu köprünün adını açıklayan şey görünmeyen kısmıdır. Kemerler suyun altında kaldı.3

Köprünün kenarına geç ve aşağı bak. Suyun berrak olduğu, seviyenin düştüğü bir mevsimde — geç yaz, erken sonbahar — kemerlerin üst hatlarını seçebilirsin. Göremiyorsan da bir şey öğrendin: ırmak o kadar yükselmiş.

Sonra başını kaldır. Tam karşında, kayanın yüzünde Kızlar Sarayı ve kral kaya mezarları var.2 Aynı hizadasın.

Oradayken şunlara bak

Künye

Kökeni
Roma dönemi3, 4
Bugünkü hali
1882 — ayakları kâgir, üstü ahşap3, 4
Adının sebebi
Nehir yatağı yükselince kemerler su altında kaldı3
Konumu
Kızlar Sarayı hizası, şehir merkezi2
Ara onarım
1865 — Mutasarrıf Ziya Paşa, ahşap köprü3, 4
Koordinat
40.651913, 35.83061 — OpenStreetMap'ten doğrulandı
Kitapta
Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 55

📍 Haritada aç

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

  1. Ahmet Caner Çatal, 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Amasya Şehri'nin Demografik Yapısı ve İskân Siyaseti (Niğde: Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2009), 10.
  2. Millî Eğitim Bakanlığı, “Alçak Köprü”, Okul Dışı Öğrenme Ortamları (Erişim 11 Ocak 2026).
  3. Abdizade Hüseyin Hüsameddin Yasar, Amasya Tarihi, 4 Cilt (Ankara: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 1986), 103, 106.
  4. Amasya Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Alan Yönetim Planı ve UNESCO Dünya Mirası Başvuru Dosyası (Amasya: Amasya Belediyesi, 2022), 62.
  5. İlber Ortaylı, Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahalli İdareleri, 4. Baskı (Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2020), 80. — Ziya Paşa döneminin imar faaliyetleri.