📜 Belgeler ne diyor?
Bayezid Paşa ve Şamlar mahallelerini birbirine bağlayan köprü, Şamlılar
Mahallesi'nin önünde ve Kumacık Hamamı'nın
karşısındadır.
Selçuklu mimarisinin tipik özelliklerini taşıyan, tamamen kesme
taştan inşa edilmiş bir yapıdır. Mimari açıdan üç büyük ayak üzerine
oturan geniş kemer açıklıklarıyla dikkat çeker. Halk arasında
“Kuş Köprü” olarak da bilinir.1
Strabon'un köprüsü mü? Ülkü Duman'a göre Strabon'un andığı iki köprüden
biri bugünkü Alçak Köprü'dür; varoşları dışarıya
bağlayan ikincisi ise bugünkü Kunç Köprü'nün yerinde ya da yakınında
olmalıdır.2
Belgelerde bir Lokman. Amasya Darüşşifası'nın ilk tabibinin adı da
Lokman'dı: Reşideddin Lokman bin Hasan el-Harezmî.3 Bu adın efsaneyle
bağını Müzeler sayfasında anlattık.
1938'de onarım gördü ve tabanı parke taşlarla kaplandı.1
Yani bugün üzerinde yürüdüğün zemin, köprünün özgün zemini değil.
🗣️ Halk ne anlatır?
Anlatıya göre Lokman Hekim ölüme çare bulmuştu. Şahmeran'dan aldığı
bilgiyle kalp gözü açılmış; gittiği her yerde çiçekler dile gelip hangi derde
deva olduklarını ona söylüyordu. Sonunda ölümün ilacını buldu.
“Ölüme çare bulunca Cebrail aleyhisselam geliyo. ‘Ya Lokman!' diyo,
‘Elindekilere bakayım.' ‘Yok, baktırmam.' diyor, ‘ölüme çare buldum.' diyor.
Bulduydun, bulamadıydın diye bunlar kapışıyorlar.
Köprüdeymişler.
Lokman Hekim Cebrail aleyhisselamla çıkışabilir mi? Nasıl vurunca
elindekilerin yarısından fazlası dökülüyo. Sadece bir kâğıt kalıyo.
Cebrail aleyhisselam Cenab-ı Allahü Teâlâ'nın yanına gidiyor.
‘Lokman'a ellemeyin' diyor. ‘O çok büyük bir evliya, mübarek.' diyor.”
Tuğrul Balaban'ın derlemesinden, anlatıldığı gibi (birinci varyant).
Kaynak kişi: Hamdi Keklikçi (d. 1946), Amasya; büyüklerinden dinlemiş.4
Bir varyant daha: şifalı arpa. Yurt Ansiklopedisi'nin aktardığı Amasya
varyantında Lokman, bütün hastalıkların ve ölümün çaresini bir kitapta toplamıştır.
Kunç Köprüsü'nden geçerken Cebrail gelir, kitaba vurur ve ölümün çaresinin yazılı
olduğu sayfa suya düşer. Bu ırmağın suladığı arpa tarlaları, bu yüzden şifalı
sayılır ve arpa suyu da şifa için içilirmiş.
5
Bu bölüm halk anlatısıdır, belge değildir. Derlemede iki varyant
kayıtlıdır; ikisinde de karşılaşma Künç Köprü'de geçer ve
ölümsüzlüğün sırrı Yeşilırmak'a düşer.4 Yurt Ansiklopedisi
söylencenin Çukurova kaynaklı sayıldığını, orada kâğıdın Ceyhan Irmağı üzerindeki
Misis Köprüsü'nden geçerken uçtuğunu da yazar.5 Yani Amasya'ya
özgü olan, anlatının Kunç Köprü'ye bağlanmasıdır. Efsane 1936'da Süheyl Ünver'in
“Amasya ve Civarında Lokman Hekim Efsanesi ve Bazı Tıbbi İtikatlar” yazısına da
konu olmuştur.4