Adım Adım Amasya

Şehrin eserleri · Türbe

Şadgeldi Paşa Türbesi

Bu türbenin bir adı var ama kitabesi yok. Adın nereden geldiğini anlamak için, o adı taşıyan adamın şehirde bıraktığı öteki izlere bakmak gerekiyor.

14. yüzyıl Eyvan tipi türbe Gökmedrese Mahallesi

Türbe, Kadılar Türbesi'nin hemen yanındadır. İkisi, Gökmedrese Mahallesi'nde birkaç adım arayla durur.

Bu yakınlık tesadüf değil: aynı çağın, aynı plan tipinin iki örneği yan yana duruyor.

📜 Belgeler ne diyor?

Türbe Gökmedrese Mahallesi'nde, Kadılar Türbesi'nin hemen yanındadır.1 Mimari açıdan 14. yüzyıla — İlhanlı ya da Eretna dönemine — ait olduğu düşünülür. Dikdörtgen planlı, eyvan tipli türbelerdendir.1, 2

Ne zaman yapıldığı kesin değil. Kitap bunu açıkça söylüyor: türbenin yapım tarihine dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Genel görüş, Eretnalılar döneminde Amasya'da emirlik yapan Şadgeldi Paşa'nın 1382 yılında vefat etmesiyle onun için yapılmış olabileceği yönündedir.1, 2

Yani buradaki ad bir kitabeye değil, bir kabule dayanıyor. Sayfa da bunu böyle veriyor.

İkinci bir görüş daha var — ve altmış yıl geriye çekiyor. Alan Yönetim Planı, bazı araştırmacıların türbe içindeki en eski tarihli sandukadan yola çıktığını kaydeder: Sitti Hatun'a ait 1314–15 tarihli sanduka. Bu görüşe göre türbe o tarihte yapılmış olabilir.3

Türbe kuzey–güney doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlı bir eyvan türbedir ve içinde toplam beş sanduka bulunur.3 Yapı, Kadılar Türbesi'nin güneybatısında, Halifet Gazi Türbesi'nin güneydoğusundadır.3

Şadgeldi Paşa'nın şehirdeki izleri

Bu türbenin adını taşıdığı kişi, Amasya'da iz bırakmış bir emirdir. Sitede onun üç ayrı izini gezebilirsin — ve üçü de şehrin ayrı bir köşesinde.

Yaptırdığı cami

Saraçhane Camii

1372'de Şadgeldi Paşa yaptırdı. İlk adı da onun adıydı; sonradan çevresindeki saraçlardan dolayı adı değişti.1

Torununun kızı

Halkalı Evliya Türbesi

Orada yatan Şahruz Hatun, Şadgeldi Paşa'nın torunlarından Serasker Burak Bey'in kızıdır.1

Komşusu

Kadılar Türbesi

Hemen yanında. Aynı dönem, aynı plan tipi — iki türbe bir arada okunmalı.1

Bir emirin şehirde bıraktığı şey nedir? Şadgeldi Paşa için cevap somut: bir cami, bir türbe ve bir soy. Üçü de hâlâ duruyor; üçü de birbirine uzak. Amasya'yı gezerken aynı adı üç ayrı yerde görmek, şehrin nasıl bir aile hafızası taşıdığını gösteriyor.

Oradayken şunlara bak

Künye

Tarih
14. yüzyıl — İlhanlı ya da Eretna dönemi1, 2
Kim için
Genel görüşe göre Şadgeldi Paşa (ö. 1382) — kesin değil1, 2
Plan
Dikdörtgen planlı, eyvan tipli1, 2
Kitabesi
Yok1
Yeri
Gökmedrese Mahallesi, Kadılar Türbesi'nin yanı1
Konum
40.6492114, 35.8231393 — dış kaynaktan doğrulandı
Kitapta
Kültürel Miras Boyutuyla Amasya, s. 51

📍 Haritada aç

Kaynaklar

  1. Kültürel Miras Boyutuyla Amasya (Amasya: Amasya Üniversitesi, BAP Projesi SEB-BAP25-0233, 2026), 42, 48, 51. — s. 51: türbenin konumu, tarihlendirmesi ve Şadgeldi Paşa ile ilişkisi. s. 42: Saraçhane Camii'nin 1372'de Şadgeldi Paşa tarafından yaptırılması. s. 48: Halkalı Evliya Türbesi'nde yatan Şahruz Hatun'un Şadgeldi Paşa'nın torunlarından Serasker Burak Bey'in kızı olduğu kaydı.
  2. Zeynep Küpra Ketil, Amasya Türbeleri (Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019), 31. — Türbenin 14. yüzyıla tarihlendirilmesi ve eyvan tipli plan özelliği.
  3. Amasya Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Alan Yönetim Planı ve UNESCO Dünya Mirası Başvuru Dosyası (Amasya: Amasya Belediyesi, 2022), 77. — “2.3.2.4. Bağlantı Noktası 4”: türbenin Kadılar ve Halifet Gazi türbelerine göre konumu, kitabesinin bulunmayışı, Sitti Hatun'a ait 1314-15 tarihli sandukaya dayanan ikinci tarihlendirme görüşü ve içindeki beş sanduka.
Bu sayfa fotoğrafsızdır. Kitapta bu türbenin karesi yok. Güncel fotoğrafı çekildiğinde eklenecek (bkz. Fotoğraf listesi).