Antik İzler Rotası · 2. durak
Bu yapı cami olarak doğmadı. Önce bir kiliseydi — ve o ilk hâlinden geriye kalan tek iz, giriş kapısının karşısındaki yarım daire girintidir.
Danişmendlilerin Amasya'yı fethinden sonra eski bir kiliseden dönüştürülen yapı, uzun süre “Ulu Cami” veya “Cuma Camisi” olarak kullanılmıştır.1
20. yüzyıl başındaki yangınla cami harap olmuş; geriye birkaç duvar parçası ve giriş kapısının karşısında yarım daire şeklinde bir girintili kısım ayakta kalabilmiştir.2
1939 yılındaki depremle harap olan cami, 1956 yılında bir kez daha onarılmış ve hizmete açılmıştır.2
Giriş kapısının karşısında
yarım daire şeklinde bir girinti.
Yangından geriye kalan iki şeyden biri budur — öteki birkaç duvar parçası.2
Bir camide girişin tam karşısı kıble yönüdür ve orada mihrap bulunur. Bir kilisede ise girişin karşısındaki yarım daire girinti apsistir. Kaynak burada yalnızca “yarım daire şeklinde bir girintili kısım” diyor2 — ve bu sayfa da bundan fazlasını söylemiyor.
Ama şunu söyleyebiliriz: bu biçim, yapının cami olarak tasarlanmadığının okunabilir işaretidir. Kaynak yapının “eski bir kiliseden dönüştürüldüğünü” zaten kaydediyor.1
Son ikisi uzun süre kullanılmış adlardır.1 İlki ise fetihten gelir.
Yapı bir kilisedir.1
Amasya'nın fethinden sonra camiye dönüştürülür; uzun süre Ulu Cami / Cuma Camisi olarak kullanılır.1
Caminin mahzeninde bulunan iki mumya çıkarılarak Cumudar Türbesi'ne taşınır.3
Yangın. Cami harap olur; geriye birkaç duvar parçası ve yarım daire girinti kalır.2
Deprem. Yapı yeniden harap olur.2
Onarılır ve hizmete açılır.2
Bu caminin mahzeninde iki mumya bulunuyordu. 1855 yılında çıkarılarak, Burmalı Minare Camii'ne bitişik Cumudar Türbesi'ndeki diğer mumyaların yanına getirildiler.3
Oradan sonra yolculukları sürdü: 1925'te II. Bayezid Külliyesi medresesine, 1962'de Gökmedrese'ye, 1977'de Sultan Mesud Türbesi'ne ve nihayet 2012'de Amasya Müzesi'ne.3
Yani bugün müzede gördüğünüz sekiz mumyadan ikisi bu caminin altından çıktı.
İçeri girdiğinizde tam karşınıza bakın. Orada yarım daire şeklinde bir girinti var — yangından ve depremden sağ çıkan iki parçadan biri.2
Sonra duvarlara bakın. Kaynak, yangından geriye “birkaç duvar parçası” kaldığını söylüyor.2 Bugün gördüğünüz duvarların çoğu 1956 onarımındandır.2 Hangisi eski, hangisi yeni? Taşın rengi ve derzler söyler.
Ve ayağınızın altını düşünün: burada bir mahzen vardı ve içinde iki mumya yatıyordu.3
Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.