👁️ Tanıklar ne gördü?
1645 · Evliya Çelebi. Irmak şehre güneyden gelir, nice bin bağ ve
bahçeleri sulayarak, birçok su dolaplarını döndürür
. Evliya ekler:
Zâten Osmanlı ülkesinde (Hama, Adana, Amasya) şehirlerinin su dolapları
meşhurdur.
Şehrin hamamlarını sayarken de Alçak köprübaşında, su
kenarında
bir Alaca Çardaklı Hamam anar.6
1827 · Victor Fontanier. Fransız gezgin, kıyıların yaklaştığı yerde şehri
birbirine kavuşturan, Strabon'un anlattığı iki antik köprüyü görür; taş köprünün
bazı kısımlarının çevredeki yıkıntılardan getirilen taşlarla onarıldığını not
eder. Dolaplar için şöyle yazar: Irmağın her iki yanında tesbih tanesi gibi
dizilmiş su dolapları
gece gündüz dönerek kovalarına doldurdukları suyu
yanmış toprağa
taşır. Hükmü kesindir: Küçük Asya'nın hiçbir şehrinde su
dolapları Amasya'da olduğu kadar güzel ve ölçülü yapılamaz ve uyumlu da
çalışmazlar.
6
1850'ler · Andreas David Mordtmann. Üç kez Amasya'ya gelen Alman
şarkiyatçı, yeni gelenlere bir uyarı bırakır: Şehre ilk defa gelen yabancı gece
yarısı, su dolaplarının ürkütücü, doğuya özgü melankolik gürültüsüyle uykusundan
uyanır.
6
1927-1930 · Albert Gabriel. Köprüler içinde en eskisi hiç kuşkusuz
Strabon'un da anlattığı Alçak köprü'dür.
Ama ayaklarının, yeni ahşap
döşemesinin, sonradan eklenmiş taşlarının ve kemerlerindeki eklerin köprünün çok
değiştiğini gösterdiğini de yazar. Şehir planının listesine düştüğü not:
Temelleri ve kemerlerinde Pontus döneminden kalma antik taşlar vardır.
6
Seyyahların sözleri Ali Tuzcu'nun derlemesindeki Türkçe çevirilerden aktarılmıştır.