Adım Adım Amasya

Şehrin hafızası

Amasya'nın müzeleri

Amasya'da müzeye girmek çoğu zaman bir anıtın içine girmek demek. Tıp tarihi müzesi yedi yüz yıllık bir darüşşifada, şehrin minyatürü beş yüz yıllık bir imaretin salonunda, etnografya müzesi yüz altmış yıllık bir konakta. Bir müzede on iki şehzadeyle göz göze gelirsiniz, bir başkasında yüz yıl önceki Amasya'nın üstünde gece olur. Şehirde sekiz müze var;1 hepsinin arkasında da bir hikâye: mahzenden çıkarılan mumyalar, bir şeyhin fırlattığı asa, bir gece “Yaz bakalım!” diyen bir ses.

8 müze Irmağın iki yakasında Saat ve ücret: resmî sayfada

Üç ses, ayrı kutularda

Bu sayfada her hikâyenin kimin ağzından geldiği bellidir.

📜 Belgeler ne diyor?Kitabeler, vakıf kayıtları, tarihçilerin eserleri. Tarihler ve adlar buradan gelir.
🗣️ Halk ne anlatır?Efsaneler, rivayetler, mâniler. Gerçek olup olmadığını değil, şehrin neyi hatırladığını anlatırlar.
👁️ Tanıklar ne gördü?Seyyahların notları, hatıralar, gazeteler. Olayı yaşayanların kendi sözleri.

Hangisi size göre?

Merak ettiğinize dokunun, o müzeye inin.

Irmağın iki yakası

Yeşilırmak şehri ikiye böler; müzeler de iki yakaya dağılmış.

Güney yaka

Amasya Müzesi, Minyatür Amasya Müzesi ve Tıp Tarihi Müzesi. İlk ikisinin arası kuş uçuşu 200 metre kadar.

Kuzey yaka

Hazeranlar Konağı, Şehzadeler Müzesi, Şeyh Hamdullah Müzesi ve Saraydüzü Kışlası. İlk üçü aynı mahallede, Hatuniye'de.1

Merkezin dışında

Aşıklar Müzesi, Helvacı Mahallesi'nde, Ferhat Su Kanalı'nın bulunduğu alanda.1, 2

Uzaklıklar, sitedeki doğrulanmış koordinatlardan kuş uçuşu hesaplandı.

Sekiz müze, tek tek

Amasya Müzesi

Güney yaka · Üçler Mahallesi1 · 1925'te kuruldu, bugünkü binasında 1980'den beri3

Bu müze bir zaman tüneli: Kalkolitik Çağ'dan başlayıp Tunç Çağı, Hitit, Frig, Urartu, İskit, Pers, Helenistik, Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerinden geçerek Osmanlı'ya varırsınız.3 İkinci kattaki mumyalar salonunda sekiz mumya yatar. İlhanlı döneminden, 14. yüzyıldan kalma bu mumyaların Amasya'da emirlik ve nazırlık yapmış kişilerle yakınlarına ait olduğu düşünülür.4 2012'den beri özel fanuslarda sergileniyorlar.3

Mumyalar mahzenden çıkıyor Bir anı · 1928 1928'de genç bir öğretmen, Tekin Tutak, yeni kurulan müzeyi düzenlemekle görevlendirilir. Burmalı Minare'nin yanındaki kümbetin mahzeninde, halkın “şehitler” dediği kurumuş cesetler yatmaktadır. Öğretmen onları müzeye taşımayı teklif edince vali çekinir: Muhit mâlüm, bize tepki gösterirler. Genç öğretmen emindir: Beni severler, bir şey yapmazlar. Tutulan dört işçi “biz çarpılırız” diye mahzene girmez; iş, kışladan gelen askerlerle yapılır. Bedelini öğretmen öder: komşular annesine Doğura doğura gâvur bir evlat mı doğurdun? diye çıkışır, babası onu evlatlıktan reddeder. Tutak bunları 1962'de Süheyl Ünver'e anlatmıştı.5

Durak sayfası: müzenin üç taşınması ve mumyalar →

Minyatür Amasya Müzesi

Güney yaka · II. Bayezid Külliyesi'nin imaret binası3, 4 · 2010'dan beri3

Bir salona sığmış bir şehir: 1914'teki Amasya, 1/150 ölçeğinde. 2300 bina, binden fazla ağaç, ortasından akan Yeşilırmak, kale ve Harşena Dağı.3 Işıklar değişir; şehrin gündüzünü de gecesini de görürsünüz. Gece olunca tonozlu tavanda 2000 yıldız ve ay yanar, arada bir yıldız kayar;3, 4 hafif bir müzik eşliğinde şehrin sesleri duyulur.4 Minyatür, 1914'te çekilmiş bir fotoğraftan, hava fotoğraflarından, imar paftalarından, seyahatnamelerden ve Osmanlı arşivinden yararlanılarak yapıldı.3, 4

Gözü keskin ziyaretçiye Belgeler ne diyor? Minyatürdeki tren hareket eder.3, 4 Ama kitaba göre demiryolu Amasya'ya 1927'de ulaştı;6 yani o tren, minyatürün gösterdiği yıldan on üç yıl sonra gelecekti. Geldiğinde de şehir yerinde duramadı. Yerel gazete 31 Ekim 1927 akşamını şöyle anlatır: …lokomotifin tiz ve çalak sesi afak-ı şehri çınlattı. Ay…! Bu ses…! Amasyalılar ilk lokomotifin üzerine doğru atılıyorlar, onu sevmek, okşamak … adeta öperek canlarına sokmak istiyorlardı.7
Minyatürdeki şehre ne oldu? Bir tanıklık Osman Fevzi Olcay'ın anlattığına göre Birinci Dünya Savaşı yıllarında bir Ramazan akşamı, tam iftar vakti, bir marangoz dükkânından çıkan yangın şehri dört saatte kül etti. Olcay'ın verdiği bilanço: Üç bin yüz otuz hane, iki bin dükkan, on yedi han, on dokuz cami, üç kilise, yedi adet hamam ve on tekke…8 Bu salonda gördüğünüz şehir, o akşamdan önceki Amasya'dır.

Müzenin bulunduğu külliye: II. Bayezid →

Sabuncuoğlu Şerefeddin Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi

Güney yaka · Darüşşifa (Bimarhane) binası · 2011'den beri3

Hekimliğin tarihini, hastane olarak yapılmış bir binada gezersiniz: müze, 1308-1309'da yapılan Amasya Darüşşifası'nın içinde.3 Adını bu darüşşifada yetişen hekimlerin en bilineni olan cerrah Sabuncuoğlu Şerefeddin'den alır.3 Bina müze olmadan önce de el değiştirdi: 1941'de müze deposu, 1997'den sonra güzel sanatlar galerisi, 2010'a kadar devlet konservatuvarı oldu; 2011'de Amasya Belediyesi müzeye çevirdi.3

  • Kapıya: kemerin kilit taşında diz çökmüş, arkası dönük oturan bir insan figürü var.9
  • Kadroya: vakıf kayıtlarındaki kadroda bir hekim, bir hekim yardımcısı ve üç de “zincirci” vardı.9
  • Sese: Çobanoğlu'na göre burada akıl hastaları müzik ve su sesiyle tedavi ediliyordu.9
Lokman Hekim'in izi Halk ne anlatır? Amasyalılar, ölümün çaresini bulan Lokman Hekim'in bu sırrı Kunç Köprü'de ırmağa kaptırdığını anlatır; köprünün ayaklarında yaz kış yeşil kalan otları da buna bağlarlar.10 Belgeler ise şunu söyler: bu darüşşifanın ilk tabibi Reşideddin Lokman'dı.9 Tarihçi Abdîzâde, efsanenin ardında bu gerçek hekimi görür: Lokman Dağı'nın, Lokman Yaylası'nın ve Lokman Suyu'nun adları onun mülkünden kalmıştır.11 Efsanenin tamamı Kunç Köprü durağında.

Durak sayfası: darüşşifa ve Sabuncuoğlu →

Hazeranlar Konağı

Kuzey yaka · Hatuniye Mahallesi1 · 1984'ten beri müze12

Bir Osmanlı konağına misafir olun. 1865'te Amasya mutasarrıfı Ziya Paşa'nın defterdarı Hasan Talat Efendi yaptırdı; adını konakta uzun yıllar yaşayan Hazeran Hanım'dan alır.3, 4 Odalar 19. yüzyıl hayatıyla döşeli: yatak, oturma, çeyiz ve selamlık odaları, kiler.3 Halılar, kilimler, bindallılar, gümüş takılar, sırma işlemeler ve mutfak eşyaları sergileniyor; bodrum katı güzel sanatlar galerisi.3, 4

Defterdarın amiri bir şairdi Konağı yaptıran defterdarın amiri, mutasarrıf Ziya Paşa, ünlü bir şairdi. Aralık 1863'te Samsun üzerinden “insan boyu karları yararak” geldi, varır varmaz hastalanıp aylarca yattı; yine de iki yıllık görevinde köprü, çarşı ve bedesten, yeni yollar, okullar ve saat kuleleri yaptırdı.13 Amasya'nın saat kulesi de ilk kez 1865'te onun eliyle yükseldi.4
Belgeler ne diyor? Tarih farkı Konağı Kültür Bakanlığı kamulaştırdı; restorasyonu 1979'un sonlarında başladı, 1983'te bitti ve konak 17 Ağustos 1984'te müze olarak açıldı.12 Şehir rehberi ve Akgül de aynı yılları verir.3, 4 Uzundal ise, Menç'e dayanarak, konağın 1985'te satın alınıp restore edildiğini yazar.14 Üç kaynak 1984'te birleştiği için biz bu tarihi esas aldık.

Durak sayfası: kayıkhane ve konağın mimarisi →

Özel Şehzadeler Müzesi

Kuzey yaka · Alçak Köprü'nün ayağında4 · 2008'den beri3

Irmak kıyısındaki eski sur duvarlarının üzerine oturmuş, iki katlı ahşap bir ev.4 1800'lerde yapılmış bir Yalıboyu konağı; 2007'de restore edilip 2008'de müze olarak açıldı.3 İçeride, Amasya'yla yolu kesişmiş on iki Osmanlı şehzadesinin, dönemlerinin kıyafetleri giydirilmiş heykelleri var.4

Üst kat · tahta çıkanlarYıldırım Bayezid, Çelebi Mehmed, II. Murad, Fatih Sultan Mehmed, II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim, III. Murad3, 4
Alt kat · tahta çıkamayanlarKanuni'nin oğulları Şehzade Mustafa ve Şehzade Bayezid; II. Murad'ın oğulları Şehzade Ahmed ve Şehzade Alaeddin; II. Bayezid'in oğlu Şehzade Ahmed3, 4
Belgeler ne diyor? Müze bu yedi sultanın hepsini, şehzadeliği Amasya'da geçmiş sayar.4 Kaynaklar biraz daha ayrıntılı: Amasya'ya sancakbeyi olarak on iki şehzade gönderildi, altısı sonradan tahta çıktı. İlki 1386'da gelen Yıldırım Bayezid, sonuncusu 1566'da gelen III. Murad'dır.15 Fatih'inki tartışmalı: Hüseyin Hüsameddin 1438'de atandığını yazar, Halil İnalcık bunu şüpheli bulur.15 Yavuz Sultan Selim'in Amasya'yla bağı ise başka: şehzadelerin oturduğu sarayda, burada doğdu.15
“Bire bamyacılar!” Halk ne anlatır? Anlatıldığına göre Çelebi Mehmed, Amasya ve Merzifon'un silahşorlarını Yedikır'da cirit oynatırmış; yarışın en heyecanlı anında kendini tutamayıp Bire bamyacılar, bire lahanacılar! diye bağırırmış. Merzifon lahanası ünlü olduğu için Merzifonlulara “lahanacılar”, Amasyalılara “bamyacılar” adı böyle kalmış.16
Alt kattaki şehzade: Mustafa Seyyahın gözünden Kanuni'nin oğlu Şehzade Mustafa 1553'te öldürüldüğünde15 Amasya yas tuttu. Kısa süre sonra Amasya'ya gelen Habsburg elçilik heyetinden Hans Dernschwam yol boyunca şunu yazdı: Geçtiğimiz yollarda halkı üzüntülü ve kızgın bulduk. Elçi Busbecq de şehrin adına düşen gölgeyi kaydetti: Beyazıt zamanından beri talihsiz olan şehrin Mustafa olayından sonra büsbütün uğursuzluğuna inanıldı.17

Müzenin önündeki köprü: Alçak Köprü → Şehzadeler Rotası →

Şeyh Hamdullah Yazı Tarihi ve Hüsn-i Hat Müzesi

Kuzey yaka · Hatuniye Mahallesi1 · 2018'den beri18, 19

Adını Amasya'da doğan hattat Şeyh Hamdullah'tan alır.20 Müzede yazının serüveni Sümer, Mısır ve Hitit yazılarından başlar; cilt, ebru ve tezhip gibi kitap sanatları da anlatılır.21 Valiliğin duyurusuna göre ziyaretçi burada Şeyh Hamdullah'ın, tarihteki başka önemli hattatların ve bugünün hattatlarının eserlerini inceleyebilir.18 Müzeyi Amasya Belediyesi kurdu; 2018 yazında ziyarete açıldı.18, 19

Şeyh Hamdullah kimdir? Amasya'da, Eslem Hatun Mahallesi'nde doğdu; doğum yılı kaynaklara göre 1426 ile 1436 arasındadır.20 II. Bayezid Amasya'da sancakbeyiyken onun dostluğunu kazandı;15, 20 Bayezid tahta çıkınca davetiyle İstanbul'a gitti. Sultan onu kendine hat hocası yaptı ve ondan icazet aldı. “Kıbletü'l-küttâb”, yani kâtiplerin kıblesi diye anıldı; Osmanlı hat ekolünün kurucusu sayılır. 1520'de öldü, vasiyeti üzerine Üsküdar'da Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü.20 Kitapta da Amasya'nın yetiştirdiği isimler arasında “Hattat Hamdullah” sayılır.6
Asanın düştüğü yer Halk ne anlatır? Rivayete göre Şehzade Bayezid bir rüya görür; Şeyh Hamdullah bunu padişahlığa yorar ve ekler: Eğer padişah olursan, Amasya'yı gönülden çıkartma. Tahta çıkan Bayezid “Amasya için ne yapalım” diye sorunca şeyh, Sarayözü'nden asasını fırlatır; asa, o zaman ormanlık olan bugünkü Bayezid Camii'nin yerine düşer.16 Bir başka rivayet ise hoca ile öğrencinin kavuşmasını başka türlü anlatır: İstanbul'da bir saray kapıcısı, padişaha sunacağı dilekçeyi birine yazdırır; Bayezid dilekçeyi okurken hocasının yazısını tanır ve onun İstanbul'a geldiğini anlar.15 Belgeler ne diyor? Taç kapıdaki kitabeye göre caminin yapımına 890/1485'te başlandı, 891/1486'da bitti.22
Karıştırmayın Sofular Mahallesi'ndeki Hamdullah Efendi Türbesi başka bir Hamdullah'ındır: 1846-47'de, Amasya'ya sürgün edilen bir Hacı Bektaş Veli dergâhı postnişini için yapıldı.6

Aynı mahallede: Hazeranlar Konağı ↑

Saraydüzü Kışlası Millî Mücadele Müzesi ve Kongre Merkezi

Kuzey yaka · Kunç Köprü'ye kuş uçuşu 120 metre kadar

Haziran 1919'da Mustafa Kemal Paşa Amasya'dayken Saraydüzü Kışlası'nı üs olarak kullandı; Amasya Tamimi orada kaleme alındı.4 Müzede o günleri anlatan rölyefler ve heykeller, dönemin belgeleri ve silahları var; Mustafa Kemal'in, Rauf Orbay ve Ali Fuat Cebesoy'la birlikte balmumu heykelleri de burada.3, 4 Bina aynı zamanda bir kongre ve kültür merkezi.4

“Yaz bakalım!” Bir tanıklık 21'i 22 Haziran'a bağlayan gece genelgeyi kâğıda geçiren yaver Cevat Abbas (Gürer), o odayı yıllar sonra şöyle anlattı: ‘Yaz bakalım!...’ Atatürk’ün bu çelik iradeli emri oda içinde sıralanmış bekleyen dimağları fuzuli düşünceden kurtardı; beni de harekete geçirdi. İmza sırası gelince Rauf Bey çekindi: Henüz misafiriniz bulunuyorum. Cevap kesindi: Memleketin tanınmış bir evladısınız. Yazdığımız, yeni bir tarihin vesikasında imzanız bulunmalıdır.23 Balmumu Rauf Orbay'ın önünden geçerken o geceyi hatırlayın.
Bir de telgraf Millî Mücadele'nin kararları tellerle yayıldı. 1923'te bir gazeteci Mustafa Kemal'e mücadeleyi ne ile kazandığını sorduğunda cevabı kısa olmuştu: Telgraf Telleri ile!24
Belgeler ne diyor? Gördüğünüz bina özgün kışla değil. 1898-1900'de yapılan kışla 1944'te yıkıldı; bugünkü bina, heyelan tehlikesi yüzünden başka bir yerde, ırmak kıyısında, aslına uygun olarak yeniden yapıldı.3, 4

Durak sayfası: aynı yerde beş hayat →

Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi

Merkezin dışında · Helvacı Mahallesi1 · 2013'ten beri2

Ferhat'ın Şirin için açtığı anlatılan su kanalının bulunduğu alanda, Amasya Belediyesi'nin kurduğu bir müze.2 Her bölümünde ayrı bir aşk hikâyesi anlatılır: Ferhat ile Şirin'in yanında Leyla ile Mecnun, Kerem ile Aslı, Romeo ile Juliet.2, 21 Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın tanıtım sitesi onu Türkiye'nin ilk ve tek aşıklar müzesi olarak tanıtır.21

Kanlıpınar'ın sırrı Halk ne anlatır? Evliya Çelebi bu hikâyeyi Amasya'da dinlemişti. Anlattığına göre bir cadı Ferhat'a “Şirin öldü” yalanını söyleyince Ferhat külüngünü havaya atıp başını altına tutmuş; o yere bu yüzden Kanlıpınar denirmiş. Evliya iki sevgilinin mezarında bir de sır görür: Ferhad ile Şirin üzerinde ayrı ayrı iki gül dikip, biri birine sarılırken bu cadı karının üzerinde biten karaçalı dikenleri aralarına girip bunları birbirinden ayırır. Acâip sırdır.17 Müzenin bulunduğu mahalle de hikâyeye girmiştir; bir Amasya mânisi şöyle başlar: Helvacıda bir cadı / Telef etti Ferhat'ı…25
Belgeler ne diyor? Ferhat ile Şirin bir halk anlatısıdır. Kanalın kendisi ise gerçek bir su yapısıdır. İkisini durak sayfasında ayrı ayrı anlattık.

Durak sayfası: Ferhat Su Kanalı →

Gitmeden önce bakın. Açılış saatleri, kapalı günler ve ücretler değişebildiği için burada yazmıyoruz. Güncel bilgi için Amasya Belediyesi'nin kent rehberine1 ya da Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın GoTürkiye sayfasına21 bakın; bir müze onarım için geçici olarak kapanmış olabilir.

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Kültürel Miras Boyutuyla Amasya'da müzelere ayrılmış bir bölüm yok; bu sayfa bu yüzden başka kaynaklardan derlendi. Müzelerin listesi ve adresleri Amasya Belediyesi'nin kent rehberinden alındı; orada müzelerle birlikte İmaret Kültür Merkezi de sayılır.1 Altı müzenin bilgileri Öznur Akgül'ün tezinden ve Amasya Valiliği'nin şehir rehberinden;3, 4 Akgül'ün listesinde yer almayan iki müzeninki (Aşıklar ve Şeyh Hamdullah) resmî sayfalardan ve basından.2, 18, 19, 21 Efsaneler, anılar ve tanıklıklar kendi kaynaklarından aktarıldı ve belgelerden ayrı kutularda verildi. Kaynakların ayrıldığı yerleri gizlemedik.

Kaynaklar

Bu sayfadaki her olgusal bilgi aşağıdaki kaynaklardan birine dayanır.

  1. Amasya Belediyesi, “Müzeler”, Amasya Kent Rehberi, kentrehberi.amasya.bel.tr (Erişim 6 Ekim 2026). — Müzelerin adları ve adresleri.
  2. “2,5 Ayda 5 Bin Kişi Gezdi!”, Gazete Vatan, 17 Ekim 2013, gazetevatan.com (Erişim 6 Ekim 2026). — Aşıklar Müzesi'nin bir kısmı Ağustos 2013'te, tamamı Ekim 2013'te ziyarete açıldı; her bölümünde ayrı bir aşk hikâyesi anlatılır.
  3. Öznur Akgül, Tarihi Varlıkların Sürdürülebilir Turizm Açısından İncelenmesi: Amasya Şehri Örneği (Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020), 65-77. — “4.14. Müzeler” bölümü: altı müze.
  4. Amasya Valiliği, Amasya Şehir Rehberi (Amasya: Amasya Valiliği, 2013), 84-94. — “Müzeler” bölümü; 94: Saat Kulesi.
  5. Hüseyin Menç, Tarih İçinde Amasya (Amasya: Amasya Belediyesi, 2018), 93. — “Mumyaları Mahzenden Çıkarıp Müzeye Taşıyan Muallim Tekin” başlıklı yazı; Süheyl Ünver'in 7 Mayıs 1962 tarihli notlarına dayanır.
  6. Kültürel Miras Boyutuyla Amasya (Amasya: Amasya Üniversitesi, BAP Projesi SEB-BAP25-0233, 2026), 11-12, 27-30, 48. — 11-12: Amasya'nın yetiştirdiği isimler arasında “Hattat Hamdullah”; 27-30 (“Cumhuriyet Dönemi Amasya” bölümü): demiryolunun 1927'de Amasya'ya ulaşması; 48: Hamdullah Efendi Türbesi.
  7. Yavuz Haykır, “Amasya ve Çevresine Demiryolunun Gelişi”, Uluslararası Amasya Sempozyumu Tarih-Dil-Kültür-Edebiyat (4-7 Ekim 2017) Bildiriler Kitabı, ed. M. Fatih Köksal vd., C. 1 (Amasya: KIBATEK Yayınları, 2017), 215. — Amasya Vilayet Gazetesi'nden aktarır; Haykır gazete için 2 Teşrinisani 1928 tarihini verir, anlatılan akşam 31 Ekim 1927'dir.
  8. Osman Fevzi Olcay, Amasya Hatıraları (Bildiklerim, Gördüklerim, İşittiklerim) (Amasya: Amasya Belediyesi, 2009), 60. — Olcay yangını “Ermenilerin tehcire tabi tutulmasından beş altı ay sonra bir Ramazan ayında” diye tarihler; yıl vermez.
  9. Kevser Çobanoğlu, Anadolu Selçuklu Dönemi Amasya Medreseleri (Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019), 41-43, 67.
  10. Tuğrul Balaban, Amasya Efsane, Menkabe ve Memoratları (Amasya: Amasya Valiliği, 2014), 555-557.
  11. Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, ed. Songül Keçeci Kurt - Recep Orhan Özel - Metin Hakverdioğlu, C. 1 (Amasya: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022), 89.
  12. Mehmet Tektaş, “Hazeranlar Konağı”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 17 (İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1998), 121-122.
  13. Kenan Akyüz, Ziya Paşa'nın Amasya Mutasarrıflığı Sırasındaki Olaylar (Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1964), 2-3. — Ziya Paşa'nın kendi Arzıhâl'inden aktarır.
  14. Edip Uzundal, Sultan II. Abdülhamid Dönemi'nde Amasya Sancağı (Sosyal, Ekonomik, İdarî ve Demografik Yapı) (Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017), 206. — Uzundal burada Hüseyin Menç'in Tarih İçinde Amasya'sına (355) dayanır.
  15. Selim Özcan, “Amasya'da Sancakbeyliği Yapan Şehzadeler Döneminde Amasya Şehri”, Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2015), 72-81, 91. — 76-77: Nefeszâde İbrahim'in Gülzâr-ı Savâb'ından aktarılan dilekçe rivayeti.
  16. Mustafa Güler, Amasya Efsaneleri (Amasya: Eser Ofset, 1996), 49, 53. — Güler, “bamyacılar” anlatısını Ahmet Rasim'in Osmanlı Tarihi'ne dayandırır.
  17. Ali Tuzcu, Seyahatnâmelerde Amasya (Amasya: Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2007), 26, 31, 36, 72, 74. — Busbecq (26, 31), Dernschwam (36) ve Evliya Çelebi'nin (72, 74) sözleri.
  18. Amasya Valiliği, “Amasya Belediyesi Tarafından Yapımı Tamamlanan ‘Şeyh Hamdullah Yazı Tarihi ve Hüsn-i Hat Müzesi’nin Açılış Töreni Gerçekleştirildi”, amasya.gov.tr (Erişim 6 Ekim 2026).
  19. “Şeyh Hamdullah Yazı Tarihi ve Hüsn-i Hat Müzesi Ziyarete Açıldı”, Habertürk, 21 Temmuz 2018, haberturk.com (Erişim 6 Ekim 2026).
  20. Muhittin Serin, “Hamdullah Efendi, Şeyh”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 15 (İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1997), 449-452.
  21. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Amasya”, GoTürkiye, goturkiye.com (Erişim 6 Ekim 2026). — Müze tanıtımları (İngilizce).
  22. Elif Nur Dönmezgüç, Belgelerle Amasya Sultan II. Bayezid Külliyesi (Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023), 33, 42.
  23. Hikmet Özdemir, Amasya Belgelerini Yeniden Okumak (Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, 2010), 39-41. — Cevat Abbas Gürer'in hatıralarından aktarır.
  24. Yılmaz Demirci, Amasya Tamimi'nin Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in Kuruluşuna Olan Etkileri (Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010), 98. — Enver Behnan Şapolyo'dan aktarır.
  25. Ayşe Duvarcı, “Halk Hikâyesinden Mani ve Türkülere Yolculuk: Ferhat ile Şirin”, Uluslararası Amasya Sempozyumu Tarih-Dil-Kültür-Edebiyat (4-7 Ekim 2017) Bildiriler Kitabı, ed. M. Fatih Köksal vd., C. 2 (Amasya: KIBATEK Yayınları, 2017), 952. — Anonim mâni.